Mükemmeliyetçilik
Başarıya Götüren mi, Engelleyen mi?
“Mükemmel” olmak, birçok öğrenci için ulaşılması gereken bir hedef gibi görünür. Fakat bu hedef, çoğu zaman kendini yetersiz hissetme, kaygı, erteleme ve tükenmişlik gibi duygularla birlikte gelir. Mükemmeliyetçilik, yüzeyde başarıya odaklanmış gibi görünse de temelde “asla yeterli olamama” duygusunu besler.
Mükemmeliyetçilik Nedir?
Mükemmeliyetçilik, kişinin kendisinden veya çevresinden kusursuz performans beklentisi içinde olmasıdır.
Bu bireyler genellikle:
- Hata yapmaktan aşırı korkar,
- En küçük başarısızlıkta kendini suçlar,
- Kendilerini başkalarıyla kıyaslar,
- Başladıkları işleri bitirememekten kaygılanır,
- “Ya yaparsam ve mükemmel olmazsa?” düşüncesiyle erteleme davranışı gösterir.
Öğrencilerde Mükemmeliyetçiliğin Belirtileri
- Sınavdan 98 aldığında mutlu olamamak,
- Grup çalışmalarında sürekli kontrolcü davranmak,
- Defterini ya da projesini başkalarınınkinden aşağı görüp tekrar tekrar silmek/düzeltmek,
- “Mükemmel yapamam” kaygısıyla hiç başlamamak,
- Eleştiriye aşırı duyarlı olmak,
- Hep daha fazlasını istemek ve dinlenmeye zaman ayırmamak.
Mükemmeliyetçiliğin Nedenleri
- Aile tutumları: Sürekli yüksek beklenti, takdirin yalnızca başarıya verilmesi
- Kıyaslanma: “Bak arkadaşın ne güzel yaptı, sen neden yapamıyorsun?” gibi ifadeler
- Sosyal medya etkisi: Kusursuz görünen hayatlara maruz kalmak
- Kendi iç sesi: “Başarısız olursam sevilmem.” gibi inançlar
- Geçmiş deneyimler: Küçük bir hata yüzünden aşırı eleştiriye maruz kalmak
Nasıl Başa Çıkılır?
- Mükemmelin Tanımı Sorgulanmalı
“Mükemmel” kavramı görecelidir. Her birey farklıdır ve herkesin güçlü yönleri olduğu gibi gelişmesi gereken yanları da vardır.
- Gerçekçi Hedefler Belirlenmeli
Öğrenciler hedeflerini “başarılı ve yeterli hissettirecek düzeyde” belirlemelidir. SMART hedefler bu konuda yardımcı olur.
- Hataları Öğrenme Fırsatı Olarak Görmek
“Bir hata yaptım” demek yerine “Bu hatadan ne öğrendim?” sorusunu sormak, gelişim odaklı zihniyeti destekler.
- Kendini Kabul Etme Alıştırmaları
Öğrencilere, yalnızca başarılarıyla değil, değerleri ve çabalarıyla da sevildiklerini hissettirmek gerekir.
- Dinlenme ve Eğlenmeye Alan Açmak
Sürekli çalışmak başarıyı garantilemez. Dinlenmek ve eğlenmek, motivasyonu sürdürülebilir kılar.
Rehberlik Servisi Olarak Neler Yapıyoruz?
- Mükemmeliyetçi öğrencileri gözlemleyip bireysel görüşmeler planlıyoruz.
- Grup çalışmaları ve drama etkinlikleriyle destekliyoruz.
- Süreci takdir eden dönütler vererek destekliyoruz.
- Aileleri bilgilendirerek işbirliği içerisinde süreci destekliyoruz.
Velilere Öneriler
- “Elinden geleni yaptın mı?” sorusunu, “Kaç aldın?” sorusunun önüne koyun.
- Çocuğunuzu başkalarıyla değil, kendisiyle kıyaslayın.
- Hatalarını küçümsemeyin, “Herkes hata yapabilir” mesajını verin.
- Takdiri sadece başarıya değil, çabaya ve niyete de verin.
- Onu koşulsuz sevdiğinizi ve değerinizi başarıya bağlamadığınızı sık sık hatırlatın.
Kusursuzluk Değil, Süreçteki Çaba Başarıyı Getirir !